HISTORIA

POLSKIEGO TOWARZYSTWA FILOZOFICZNEGO​

Działające obecnie Polskie Towarzystwo Filozoficzne łączy w sobie tradycje kilku towarzystw naukowych. Na pierwszym miejscu stoi wśród nich Polskie Towarzystwo Filozoficzne, powołane do życia we Lwowie, ale skupiające członków ze wszystkich ziem polskich; inauguracja tego towarzystwa odbyła się 12 lutego 1904 roku, o godzinie 18.00, w sali wykładowej Zakładu Chemicznego przy ul. Długosza 6. Dłuższą jeszcze historią poszczycić się mogło Towarzystwo Filozoficzne w Krakowie, które choć formalnie powstało w 1909 roku, miało swoją faktyczną poprzedniczkę w działającej od 1898 roku Sekcji Filozoficzno-Przyrodniczej Towarzystwa Przyrodników w Krakowie. W 1907 roku powstało Towarzystwo Psychologiczne w Warszawie, które w istocie było towarzystwem filozoficznym, choć (ze względów politycznych) tak się nazywać nie mogło; w 1927roku zcaliło sie ono z utworzonym w 1915 roku Instytutem Filozoficznym – w Warszawskie Towarzystwo Filozoficzne. W okresie międzywojennym powołane zostały jeszcze do życia: w 1921 roku – Poznańskie Towarzystwo Filozoficzne, a w 1928 roku – Towarzystwo Filozoficzne w Wilnie.

Po drugiej wojnie światowej – na skutek zmiany granic Państwa – ustała działalność PTF we Lwowie i Towarzystwa Filozoficznego w Wilnie; zorganizowały się natomiast: w 1945 roku Towarzystwo Filozoficzne i Psychologiczne w Lublinie, w 1946 roku – Toruńskie Towarzystwo Filozoficzne, a w 1947 roku – Wrocławskie Towarzystwo Filozoficzne im. Kazimierza Twardowskiego. 18 kwietnia 1948 roku doszło do połączenia się wszystkich istniejących wówczas towarzystw w jedno Polskie Towarzystwo Filozoficzne. 3 maja 1955 roku nastąpiła reorganizacja PTF: przyjęto wtedy statut, który obowiązywał (z niewielkimi zmianami) aż do roku 1994.

Od 15 stycznia 1911 roku do chwili obecnej organem PTF jest Ruch Filozoficzny. Przez wiele lat z Towarzystwem Filozoficznym w Krakowie związany był Kwartalnik Filozoficzny, z Warszawskim Towarzystwem Filozoficznym – Przegląd Filozoficzny, a z Poznańskim Towarzystwem Filozoficznym – Studia Philosophica.

PTF było zawsze wierne programowi, który przedstawił jego pierwszy przewodniczący – Kazimierz Twardowski – na pierwszym posiedzeniu: „Jedynym dogmatem Towarzystwa będzie przekonanie, że dogmatyzm jest największym wrogiem pracy naukowej. Jak wszystkie promienie koła, choć z różnych wychodzą punktów obwodu, łączą i spotykają się w środku koła, tak i my chcemy, aby wszystkie kierunki pracy i poglądów filozoficznych w naszym Towarzystwie ku jednemu zmierzały celowi, ku wyświetleniu prawdy”.

Zasady tej przestrzegało PTF i wtedy, gdy na początku lat czterdziestych, w czasie obu okupacji, jego członkowie odbywali tajne zebrania naukowe; i wtedy, gdy na początku lat pięćdziesiątych, w najgorszym okresie totalitarnego reżimu, towarzystwo trwało „w uśpieniu” i wtedy, gdy w początkach tzw. stanu wojennego było forum nieskrępowanej wymiany poglądów.

Wybitni polscy filozofowie, członkowie PTF. Od lewej: Kazimierz Ajdukiewicz, Janina Kotarbińska, Tadeusz Kotarbiński.

HONOROWI CZŁONKOWIE PTF

● Kazimierz Twardowski

ptf005Urodził się w 1866 r. w Wiedniu, zmarł we Lwowie w 1938 r. Wybitny polski filozof, uczeń F. Brentana, doktoryzował się w 1891 r. u R. Zimmermanna na podstawie pracy Idee und Perception, habilitował się w 1894 r. pracą Zur Lehre vom Inhalt und Gegenstand der Vorstellungen. Od 1895 r. profesor na uniwersytecie we Lwowie. Założyciel szkoły lwowsko-warszawskiej. Założyciel i redaktor naczelny kwartalnika „Ruch Filozoficzny”. Pierwszy przewodniczący Polskiego Towarzystwa Filozoficznego. Od 1929 r. członek honorowy PTF.

● Tadeusz Kotarbińskiptf014 (ur. 31 marca 1886 r. w Warszawie, zm. 3 października 1981 r. w Aninie)
Wybitny polski filozof, przedstawiciel szkoły lwowsko-warszawskiej. Doktoryzował się pod kierunkiem prof. Kazimierza Twardowskiegona na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie (Utylitaryzm w etyce Milla i Spencera). W 1918 roku został zastępcą wykładowcy na Uniwersytecie Warszawskim, a w rok później profesorem nadzwyczajnym filozofii. Profesurę zwyczajną uzyskał w 1929 roku. W okresie od 3 lipca 1945 r. do 31 sierpnia 1949 r. rektorem Uniwersytetu Łódzkiego. Od 1948 do 1978 r. przewodniczący Polskiego Towarzystwa Filozoficznego. Doktor honoris causa Universite Libre w Brukseli (1947), Uniwersytetu Łódzkiego (1957), Uniwersytetu Jagiellońskiego (1964), Uniwersytetu we Florencji (1965), Uniwersytetu w Oxfordzie (1968), Uniwersytetu w Bratysławie (1969) oraz Akademii Muzycznej w Łodzi. Wychował kilka pokoleń polskich filozofów; do jego uczniów należą m.in. Alfred Tarski, Maria i Stanisław Ossowscy, Jerzy Pelc, Klemens Szaniawski, Leszek Kołakowski, Jarosław Rudniański. Od 1973 członek honorowy, a od 1977 r. honorowy Przewodniczący PTF.

  • Władysław Tatarkiewicz (Członek honorowy PTF od 1973 r.)
  • Tadeusz Czeżowski (Członek honorowy PTF od 1973)
  • Narcyz Łubnicki (Członek honorowy PTF od 1982)
  • Izydora Dąmbska (Członek honorowy PTF od 1984)
  • Janina Kotarbińska (Członek honorowy PTF od 1986)
  • Janusz Krajewski (Członek honorowy PTF od 1986)
  • Kazimierz Pasenkiewicz (Członek honorowy PTF od 1987)
  • Janina Aumilerowa (Członek honorowy PTF od 1992)
  • Jan Paweł II (Członek honorowy PTF od 1995)
  • Stefan Swieżawski (Członek honorowy PTF od 1995)
  • Leon Gumański (Członek honorowy PTF od 2003)
  • Jerzy Pelc (Członek honorowy PTF od 2003)
  • Leszek Kołakowski (Członek honorowy PTF od 2003)
  • Marian Przełęcki (Członek honorowy PTF od 2006)
  • Leon Koj (Członek honorowy PTF od 2006)
  • Janusz Siek (Członek honorowy PTF od 2006)
  • Marek Siemek (Członek honorowy PTF od 2008)
  • Jacek Juliusz Jadacki (Członek honorowy PTF od 2024)
  • Witold Marciszewski (Członek honorowy PTF od 2024)
  • Barbara Markiewicz (Członek honorowy PTF od 2024)
  • Władysław Stróżewski (Odnowienie Członkostwa honorowego PTF w 2024)
  • Ryszard Wiśniewski (Członek honorowy PTF od 2024)
Przewijanie do góry